Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Dla studentów

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Katalog przykładowych racjonalnych usprawnień (RU)

Katalog przykładowych racjonalnych usprawnień (RU)

Katalog dedykowany studentom, doktorantom i słuchaczom studiów podyplomowych z niepełnosprawnościami i szczególnymi potrzebami na Uniwersytecie Jagiellońskim

O przyznanie racjonalnych usprawnień mogą ubiegać się studenci, doktoranci oraz uczestnicy studiów podyplomowych z przyczyn zdrowotnych lub psychofizycznych, a w szczególności:

  1. osoby z trudnościami w obszarze zdrowia psychicznego,
  2. osoby ze spektrum autyzmu,
  3. osoby z dysleksją, dysgrafią, dysortografią,
  4. osoby z ADHD/ADD,
  5. osoby z chorobami przewlekłymi,
  6. osoby z niepełnosprawnością ruchową,
  7. osoby niewidome i słabowidzące,
  8. osoby g/Głuche i słabosłyszące

na podstawie przedstawionej dokumentacji specjalistycznej (w tym w szczególności: aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenia lekarskiego, dokumentu z poradni psychologiczno-pedagogicznej), którą składa się w języku polskim lub angielskim. W razie potrzeby pracownicy CD UJ lub osoby wydające rozstrzygnięcie w sprawie przyznania racjonalnych usprawnień mogą zwrócić się do wnioskodawcy o przedłożenie tłumaczenia na język polski dokumentacji złożonej w języku angielskim.

Poniższy katalog nie jest zamknięty. Istnieje możliwość ubiegania się o inne formy dostosowania procesu kształcenia nieuwzględnione poniżej, a uwarunkowane specyfiką trudności, niepełnosprawności i dopasowane do podjętego kierunku studiowania. 

Należy zaznaczyć, że poniższy katalog nie gwarantuje automatycznego przyznania wszystkich wymienionych usprawnień każdej osobie z daną niepełnosprawnością, szczególną potrzebą, sytuacją psychofizyczną. Każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie, a racjonalne usprawnienia są przyznawane zgodnie z potrzebami i specyfiką kierunku i po konsultacji ze specjalistą ds. dostępności procesu edukacyjnego w CD UJ.

Zakres dostosowań musi umożliwiać osiągnięcie efektów uczenia się dla danego kierunku studiów.

Racjonalne usprawnienia mają charakter ogólnych wytycznych i stanowią podstawę do tego, by osoba studiująca ustalała szczegóły bezpośrednio z osobami prowadzącymi (z wyprzedzeniem).

Osoby z trudnościami w obszarze zdrowia psychicznego

a) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zajęć:

  • Zwiększenie limitu nieobecności wraz z możliwością nadrobienia zaległości na warunkach ustalonych z osobami prowadzącymi zajęcia;
  • Wydłużenie czasu na przygotowanie prac zaliczeniowych, szczególnie obszernych prac pisemnych, a także w razie konieczności dzielenia ich na mniejsze części;
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość nagrywania zajęć;
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców. 

b) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zaliczeń i egzaminów:

  • Wydłużenie czasu o 30%;
  • W przypadku egzaminów z obszernego materiału umożliwienie zdawania go w częściach;
  • Zamiana formy egzaminu.
  • Rozłożenie sesji egzaminacyjnej w czasie;

Osoby ze spektrum autyzmu

a) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zajęć:

  • Możliwość nagrywania zajęć przez studenta;
  • Wydłużenie czasu na przygotowanie prac zaliczeniowych, szczególnie obszernych prac pisemnych, a także w razie konieczności dzielenie ich na mniejsze części;
  • Zamiana referatów i prezentacji oraz aktywności werbalnej podczas zajęć na pisemną formę zaliczenia (np. test, esej);

b) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zaliczeń i egzaminów:

  • Wydłużenie czasu o 30%;
  • Rozłożenie sesji egzaminacyjnej w czasie;
  • W przypadku egzaminów z obszernego materiału umożliwienie zdawania go w częściach;
  • Możliwość pisania w osobnej sali;
  • Umożliwienie zdawania egzaminu na komputerze (komputer powinien być wolny od wszelkich plików mogących wpływać na wynik egzaminu)
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość nagrywania zajęć;
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość otrzymywania materiałów wykorzystywanych na zajęciach (np. prezentacji) od wykładowców.

c) Inne:

  • Pośredniczenie w uzyskiwaniu notatek z zajęć w razie potrzeby;
  • Wsparcie w odnalezieniu asystenta dydaktycznego z którym student mógłby się kontaktować w razie wątpliwości czy pytań dotyczących studiów.

Osoby z dysleksją, dysgrafią, dysortografią

a) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zajęć:

  • Możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców;
  • Możliwość nagrywania zajęć przez studenta.

b) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zaliczeń i egzaminów:

  • Wydłużenie czasu o 30%;
  • Rozłożenie sesji egzaminacyjnej w czasie;
  • Umożliwienie zdawania egzaminu na komputerze (komputer powinien być wolny od wszelkich plików mogących wpływać na wynik egzaminu) 
  • W zadaniach, których celem nie jest sprawdzanie zasad ortografii pomijanie przy ocenie drobnych błędów w pisowni (np. zmiany kolejności liter, opuszczenia pojedynczych głosek).
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość nagrywania zajęć;
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców;

Osoby z ADHD/ADD

a) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zajęć:

  • Dostosowanie materiałów edukacyjnych do formy dostępnej, np. w formie elektronicznej;
  • Możliwość nagrywania zajęć przez studenta;
  • Możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców;
  • Wydłużenie czasu na przygotowanie prac zaliczeniowych, szczególnie obszernych prac pisemnych, a także w razie konieczności dzielenie ich na mniejsze części;
  • Możliwość modyfikacji harmonogramu zajęć.

b) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zaliczeń i egzaminów:

  • Wydłużenie czasu o 30%;
  • Rozłożenie sesji egzaminacyjnej w czasie;
  • Dostosowanie formy egzaminu;
  • Umożliwienie robienia krótkich przerw podczas trwania egzaminów pisemnych.
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość nagrywania zajęć;
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców;

Osoby z chorobami przewlekłymi

a) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zajęć:

  • Zwiększenie limitu nieobecności wraz z możliwością nadrobienia zaległości na warunkach ustalonych z osobami prowadzącymi zajęcia;
  • Możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców;

b) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zaliczeń i egzaminów:

  • Wydłużenie czasu;
  • Rozłożenie sesji egzaminacyjnej w czasie;
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość nagrywania zajęć;
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców;

Osoby z niepełnosprawnością ruchową

a) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zajęć:

  • Zamiana miejsc, w których odbywają się zajęcia na dostępne architektonicznie;
  • Możliwość modyfikacji harmonogramu zajęć i/lub zamiana grupy;
  • Możliwość nagrywania zajęć przez studenta;
  • Możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców;
  • Wsparcie osób z niepełnosprawnością rąk podczas zajęć, np. w laboratorium;


b) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zaliczeń i egzaminów:

  • Wydłużenie czasu o 30%;
  • Umożliwienie zdawania egzaminu na komputerze (komputer powinien być wolny od wszelkich plików mogących wpływać na wynik egzaminu) 
  • Umożliwienie robienia krótkich przerw podczas pisania egzaminów pisemnych;
  • Wsparcie podczas egzaminów pisemnych osób, którym niepełnosprawność utrudnia lub uniemożliwia samodzielne pisanie (wsparcie asystenta dydaktycznego);
  • Dostosowanie materiałów dydaktycznych do formy dostępnej, np formy elektronicznej;
  • Doradztwo i szkolenia dla studentów w zakresie nowoczesnych rozwiązań technologicznych wspierających proces nauczania;
  • Zajęcia wychowania fizycznego na basenie prowadzone przez trenerów Studium Wychowania Fizycznego i Sportu UJ. 
  • Zajęcia wychowania fizycznego o charakterze integracyjno – rekreacyjnym prowadzone przez trenerów Studium Wychowania Fizycznego i Sportu.
  • Możliwość zdalnego uczestniczenia w zajęciach wychowania fizycznego prowadzone przez trenerów Studium Wychowania Fizycznego.

c) Inne:

  • Wsparcie w pozyskiwaniu niezbędnej literatury lub innych materiałów edukacyjnych oraz w załatwianiu spraw administracyjnych w sytuacjach, w których niepełnosprawność studenta lub dostępność architektoniczna odpowiednich jednostek uczelni uniemożliwia mu samodzielność w tym zakresie;
  • Pośredniczenie w uzyskiwaniu notatek z zajęć w sytuacji, gdy niepełnosprawność uniemożliwia samodzielne notowanie studentowi.
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość nagrywania zajęć;
  • W wyjątkowych sytuacjach możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych od wykładowców;

Osoby niewidome i słabowidzące

a) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zajęć:

  • Możliwość nagrywania zajęć przez studenta; 
  • Możliwość otrzymywania materiałów dydaktycznych w formie dostępnej od wykładowców (np. w formie elektronicznej, w powiększonej czcionce). 
  • Dostosowanie materiałów edukacyjnych do formy dostępnej, np.: 
    • Forma elektroniczna; 
    • Powiększona czcionka; 
    • Brajl; 
    • Grafika wypukła, grafika kontrastowa. 

b) Przykładowe formy racjonalnych usprawnień zaliczeń i egzaminów:

  • Wydłużenie czasu; 
  • Umożliwienie zdawania egzaminu na komputerze (komputer powinien być wolny od wszelkich plików mogących wpływać na wynik egzaminu)  
  • Otrzymywanie arkuszy egzaminacyjnych w powiększonej czcionce. 
  • Doradztwo i szkolenia dla studentów w zakresie nowoczesnych rozwiązań technologicznych wspierających proces nauczania, np.: doradztwo w wyborze specjalistycznego oprogramowania; 
  • Szkolenia w posługiwaniu się sprzętem i oprogramowaniem. 
  • Lektorat języka angielskiego prowadzony przez lektorki Jagiellońskiego Centrum Językowego w pracowni multimedialnej CD UJ. 
  • Zajęcia wychowania fizycznego na basenie prowadzone przez trenerów Studium Wychowania Fizycznego i Sportu UJ. 

c) Inne:

  • instruktaż w zakresie topografii budynków, w których mieszczą się jednostki dydaktyczne studenta (sale zajęciowe, sekretariat, biblioteki, itp.).

Osoby g/Głuche i słabosłyszące

a) Przykładowe formy  racjonalnych usprawnień zajęć:

  • Tłumacz języka migowego.
  • Wykorzystywanie w trakcie zajęć środków dydaktycznych umożliwiających odbiór informacji kanałem wzrokowym (np. prezentacje multimedialne, przezrocza, grafy, wykresy, mapy, ilustracje, zdjęcia);
  • Udostępnianie studentowi materiałów do zajęć odpowiednio wcześnie przed ich rozpoczęciem (np. konspekt w formie elektronicznej lub papierowej, główne tezy, bibliografia, prezentacja multimedialna);
  • Umożliwienie korzystania z dostępnych rozwiązań technologicznych, m.in. używania systemów wspomagających słyszenie (FM), pętli induktofonicznej.

b) Przykładowe formy  racjonalnych usprawnień zaliczeń i egzaminów:

  • Wydłużenie czasu;
  • Podczas egzaminów ustnych możliwość otrzymywania pytań w formie pisemnej;
  • Zmiana formy z ustnej na pisemną.
  • Doradztwo i szkolenia dla studentów w zakresie nowoczesnych rozwiązań technologicznych wspierających proces nauczania.
  • Lektorat języka angielskiego prowadzony przez lektorki Jagiellońskiego Centrum Językowego w pracowni multimedialnej CD UJ.

c) Inne:

  • pośredniczenie w uzyskiwaniu notatek z zajęć w sytuacji, gdy niepełnosprawność uniemożliwia studentowi samodzielne notowanie.